Tội Cho Vay Lãi Nặng: Quy Định Mức Lãi Suất Và Khung Hình Phạt

Trong các giao dịch vay mượn tài sản, việc thỏa thuận về lãi suất là quyền của các bên. Tuy nhiên, để bảo vệ quyền lợi của người dân và giữ gìn trật tự an toàn xã hội, pháp luật quy định một giới hạn nghiêm ngặt về mức lãi suất tối đa. Nếu vượt quá ranh giới này nhằm trục lợi bất chính, hành vi đó có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự về tội cho vay lãi nặng trong giao dịch dân sự.

Vậy mức lãi suất bao nhiêu thì bị coi là vi phạm pháp luật hình sự? Khung hình phạt cụ thể đối với hành vi này được quy định ra sao? Bài viết dưới đây của Luật sư sẽ làm rõ các vấn đề trên.

Thế nào là tội cho vay lãi nặng theo Bộ luật Hình sự?

Căn cứ theo quy định tại Điều 201 Bộ luật Hình sự năm 2015 (sửa đổi, bổ sung năm 2017), một cá nhân hoặc tổ chức chỉ bị truy cứu trách nhiệm hình sự về tội danh này khi thỏa mãn đồng thời hai điều kiện cấu thành sau đây:

• Về mức lãi suất: Cho vay với mức lãi suất gấp 05 lần trở lên của mức lãi suất cao nhất quy định trong Bộ luật Dân sự.

• Về giá trị trục lợi: Thu lợi bất chính từ 30.000.000 đồng trở lên hoặc đã bị xử phạt vi phạm hành chính về hành vi này hoặc đã bị kết án về tội này, chưa được xóa án tích mà còn vi phạm.

Để anh/chị dễ hình dung: Theo Điều 468 Bộ luật Dân sự 2015, lãi suất vay do các bên thỏa thuận không được vượt quá 20%/năm. Như vậy, nếu ai đó cho vay với mức lãi suất từ 100%/năm trở lên (tương đương khoảng 8.33%/tháng) và thu lợi bất chính từ 30 triệu đồng trở lên thì sẽ bị cấu thành hình sự.

Khung hình phạt cụ thể đối với tội cho vay lãi nặng

Pháp luật hình sự phân chia chế tài xử lý đối với hành vi cho vay lãi nặng thành hai khung hình phạt chính dựa trên mức độ nghiêm trọng và số tiền thu lợi bất chính:

✍ Khung 1: Phạt tiền hoặc cải tạo không giam giữ

Người nào trong giao dịch dân sự mà cho vay với lãi suất gấp 05 lần trở lên mức lãi suất cao nhất quy định trong Bộ luật Dân sự, thu lợi bất chính từ 30.000.000 đồng đến dưới 100.000.000 đồng hoặc đã bị xử phạt vi phạm hành chính về hành vi này hoặc đã bị kết án về tội này, chưa được xóa án tích mà còn vi phạm, thì bị:

• Phạt tiền từ 50.000.000 đồng đến 200.000.000 đồng, hoặc

• Phạt cải tạo không giam giữ đến 03 năm.

✍ Khung 2: Phạt tù từ 06 tháng đến 03 năm

Phạm tội thu lợi bất chính từ 100.000.000 đồng trở lên, thì bị phạt tiền từ 200.000.000 đồng đến 1.000.000.000 đồng hoặc phạt tù từ 06 tháng đến 03 năm.

✍Hình phạt bổ sung

Bên cạnh hình phạt chính, người phạm tội còn có thể phải chịu các hình phạt bổ sung như: bị phạt tiền từ 30.000.000 đồng đến 100.000.000 đồng, cấm đảm nhiệm chức vụ, cấm hành nghề hoặc làm công việc nhất định từ 01 năm đến 05 năm.

Xác định số tiền thu lợi bất chính để xử lý trách nhiệm hình sự

1. Trường hợp cho vay lãi nặng đã hết thời hạn vay theo thỏa thuận thì số tiền thu lợi bất chính để xác định trách nhiệm hình sự bao gồm tiền lãi và các khoản thu trái pháp luật khác mà người vay phải trả cho người cho vay sau khi trừ đi số tiền lãi tương ứng với mức lãi suất cao nhất theo quy định của Bộ luật Dân sự trong cả kỳ hạn vay.

2. Trường hợp cho vay lãi nặng chưa hết thời hạn vay theo thỏa thuận mà bị phát hiện thì số tiền thu lợi bất chính để xác định trách nhiệm hình sự bao gồm tiền lãi và các khoản thu trái pháp luật khác mà người vay phải trả cho người cho vay sau khi trừ đi số tiền lãi tương ứng với mức lãi suất cao nhất theo quy định của Bộ luật Dân sự tính đến thời điểm cơ quan có thẩm quyền phát hiện và ngăn chặn.

Trường hợp bên vay đã trả tiền lãi trước hạn và các khoản thu trái pháp luật khác thì số tiền thu lợi bất chính để xác định trách nhiệm hình sự bao gồm tiền lãi và các khoản thu trái pháp luật khác mà người vay thực tế đã trả cho người cho vay sau khi trừ đi số tiền lãi tương ứng với mức lãi suất cao nhất theo quy định của Bộ luật Dân sự.

(Điều 6 Nghị quyết 01/2021/NQ-HĐTP)

Truy cứu trách nhiệm hình sự trong một số trường hợp cụ thể

1. Trường hợp người thực hiện nhiều lần hành vi cho vay lãi nặng, mà số tiền thu lợi bất chính của mỗi lần phạm tội từ 30.000.000 đồng trở lên, nếu mỗi lần phạm tội đều chưa bị truy cứu trách nhiệm hình sự và chưa hết thời hiệu truy cứu trách nhiệm hình sự, thì ngoài việc bị áp dụng khung hình phạt tương ứng với tổng số tiền thu lợi bất chính, họ còn bị áp dụng tình tiết tăng nặng trách nhiệm hình sự “phạm tội 02 lần trở lên” quy định tại điểm g khoản 1 Điều 52 của Bộ luật Hình sự

2. Trường hợp người thực hiện nhiều lần hành vi cho vay lãi nặng mà các lần thu lợi bất chính đều dưới 30.000.000 đồng nhưng tổng số tiền thu lợi bất chính từ 30.000.000 đồng trở lên và các hành vi này chưa lần nào bị xử phạt vi phạm hành chính, chưa hết thời hiệu xử phạt vi phạm hành chính, thì bị truy cứu trách nhiệm hình sự với khung hình phạt tương ứng với tổng số tiền thu lợi bất chính của các lần cho vay lãi nặng, không áp dụng tình tiết tăng nặng trách nhiệm hình sự “phạm tội 02 lần trở lên” quy định tại điểm g khoản 1 Điều 52 của Bộ luật Hình sự

3. Trường hợp người thực hiện nhiều lần hành vi cho vay lãi nặng, trong đó có một lần cho vay lãi nặng, thu lợi bất chính từ 30.000.000 đồng trở lên và hành vi cho vay lãi nặng này chưa hết thời hiệu truy cứu trách nhiệm hình sự; còn các hành vi cho vay lãi nặng khác thu lợi bất chính dưới 30.000.000 đồng, các hành vi này chưa bị xử phạt vi phạm hành chính và chưa hết thời hiệu xử phạt vi phạm hành chính, thì bị truy cứu trách nhiệm hình sự với khung hình phạt tương ứng với tổng số tiền thu lợi bất chính của các lần cho vay lãi nặng, không áp dụng tình tiết tăng nặng trách nhiệm hình sự “phạm tội 02 lần trở lên” quy định tại điểm g khoản 1 Điều 52 của Bộ luật Hình sự.

4. Trường hợp người cho vay lãi nặng thực hiện nhiều hành vi khác nhau liên quan đến việc đòi nợ (như: dùng vũ lực, đe dọa dùng vũ lực, uy hiếp tinh thần, gây thương tích, gây tổn hại sức khỏe hoặc có hành vi khác để lấy tài sản,...) thì tùy từng trường hợp họ còn bị xử lý hình sự về tội phạm tương ứng, nếu đủ yếu tố cấu thành tội phạm.

5. Trường hợp người cho vay lãi nặng nhằm thu lợi bất chính từ 30.000.000 đồng trở lên, nhưng vì nguyên nhân ngoài ý muốn mà người cho vay chưa thu lợi bất chính hoặc đã thu lợi bất chính dưới 30.000.000 đồng, thì bị truy cứu trách nhiệm hình sự theo khung hình phạt tương ứng với tổng số tiền thu lợi bất chính mà họ nhằm đạt được. Việc xác định số tiền thu lợi bất chính được thực hiện theo hướng dẫn tại Điều 6 Nghị quyết này. Khi quyết định hình phạt, Tòa án áp dụng Điều 15 và khoản 3 Điều 57 của Bộ luật Hình sự về phạm tội chưa đạt.

(Điều 7 Nghị quyết 01/2021/NQ-HĐTP)

 🕵 Vai trò của Luật sư hình sự trong vụ án cho vay lãi nặng

Các vụ án liên quan đến tín dụng đen, cho vay lãi cao thường có tình tiết rất phức tạp. Việc xác định chính xác số tiền gốc, số tiền lãi đã trả, và tách biệt đâu là "tiền thu lợi bất chính" đòi hỏi kỹ năng nghiệp vụ chuyên sâu.

Khi liên hệ và nhận được sự đồng hành từ Luật sư Hình sự uy tín, bạn sẽ được bảo vệ tối đa quyền lợi:

• Đối với người bị tố giác/bị can/bị cáo: Luật sư giúp rà soát lại dòng tiền, cách tính lãi suất của cơ quan điều tra để đảm bảo không bị định tội danh sai, không bị áp dụng khung hình phạt quá nặng, đồng thời tìm kiếm các tình tiết giảm nhẹ trách nhiệm hình sự hợp pháp.

• Đối với người đi vay (nạn nhân): Luật sư hỗ trợ soạn thảo đơn tố giác tội phạm gửi cơ quan Công an, hướng dẫn thu thập chứng cứ chứng minh hành vi đe dọa, cưỡng đoạt tài sản (nếu có) của nhóm đối tượng cho vay, giúp bạn thoát khỏi vòng xoáy nợ nần một cách hợp pháp.

☎ Liên hệ Luật sư tư vấn pháp luật hình sự bảo mật tuyệt đối

Nếu bạn hoặc người thân đang vướng vào những rắc rối pháp lý liên quan đến tội cho vay lãi nặng, hoặc đang là nạn nhân của các tổ chức tín dụng đen, hãy chủ động liên hệ ngay với chúng tôi.

Mọi thông tin trao đổi giữa khách hàng và Luật sư đều được bảo mật tuyệt đối theo quy định của Luật Luật sư, nhằm mang lại cho bạn giải pháp an toàn và giảm thiểu tối đa rủi ro pháp lý.

>>> Xem thêm: Luật sư hình sự giỏi tại TP.HCM